Ontbijt van de roeiers

Tussen glazen, flessen en fruitschalen draait een jonge vrouw haar hoofd opzij, terwijl haar gesprekspartner zich over de rugleuning van de stoel naar haar toe buigt. Rondom de gedekte tafel plaatst Renoir een gezelschap van roeiers, vrouwen en mannen met hoge hoeden of strohoeden. Sommige figuren voeren een gesprek, anderen volgen het reilen en zeilen vanuit de achtergrond; af en toe glijdt een blik dwars door de groep heen en verbindt de verschillende delen met elkaar. Het witte tafelkleed vangt het licht op in het onderste deel van het beeld. Daarboven wisselen blauwe jasjes, lichte overhemden, gele hoeden en zwarte pakken elkaar af met het groen van de omgeving en het oranje van de luifel. Renoir brengt orde in deze overvloed niet door middel van strakke contouren, maar door overlappingen, kleurvlekken en wisselende blikrichtingen. Zo ontstaat de levendigheid van een gezellig moment, zonder dat de compositie uit elkaar valt. Het ontbijt oogt tegelijkertijd levendig en ongedwongen: niemand lijkt stil te zitten voor het schilderij. Pierre-Auguste Renoir behoort tot de toonaangevende schilders van het Franse impressionisme. In dit werk uit 1881 combineert hij de directe observatie van het moderne vrijetijdsleven met een zorgvuldige figurale ordening. Zonlicht, kleding en gezichten worden weergegeven in een levendige verfaanbrenging; daardoor lijkt de scène minder op een groepsportret dan op een vastgelegde middag.

Bij deze uitvoering is het motief op het Leonardo-doek (satijn) afgebeeld in het formaat 30 x 22 cm; Lychorida omlijst het zonder glas en passe-partout met een zwart buitenprofiel, een lichtbruine holle rand en een gouden rand. Bepalend voor de weergave is echter het gezicht van de vrouw in de blauwe jurk, dicht bij het midden van het beeld. De afdruk laat haar licht voorovergebogen houding duidelijk zien: Een donkere haarlok omlijst het voorhoofd, enkele bruine en roze streepjes vormen ogen, neus en mond, terwijl de lichte hoed bijna versmelt met de blouse van de staande man. Ook van dichtbij blijft zichtbaar dat Renoir het gezicht niet egaal modelleert, maar samenstelt uit kleine kleurvlakken. De penseelstreek komt duidelijk naar voren, zonder de gelaatstrekken in afzonderlijke rasterpunten te ontleden. Naast haar steken het krachtige blauw van de jurk en de rode accenten van de strik af tegen het lichte tafelblad; verder naar achteren lossen hoofden en hoeden steeds meer op in het groen. Juist bij deze overgang blijf ik hangen - hier wordt bepaald of een reproductie onderscheid kan maken tussen een herkenbare figuur en een impressionistische vervaging, en dat doet deze reproductie. Voor mij draagt de schuin naar boven gerichte blik van de jonge vrouw de hele scène, omdat deze midden in het stemmengewirr een kort moment van onverdeelde aandacht vastlegt.